Υπάρχουν φόβοι που τους πιάνεις εύκολα. Έχουν όνομα, αιτία και συνήθως λύση. Και υπάρχουν κι εκείνοι οι άλλοι. Οι ύπουλοι. Εμφανίζονται το βράδυ, όταν το σπίτι ησυχάζει, τα φώτα χαμηλώνουν και το παιδί λέει απλώς «φοβάμαι» χωρίς να μπορεί να εξηγήσει το γιατί. Εκεί κάπου αρχίζει και η δική σου αγωνία. Γιατί πώς καθησυχάζεις κάτι που δεν έχει πρόσωπο;
Η αλήθεια είναι ότι αυτοί οι φόβοι δεν είναι ούτε φαντασίες ούτε υπερβολές. Είναι εσωτερικά καμπανάκια. Όχι για να τα σβήσεις, αλλά για να τα ακούσεις.
Όταν ο φόβος δεν δείχνει τι τον προκάλεσε
Οι πιο απαιτητικοί φόβοι δεν είναι το σκοτάδι ή ένα τρομακτικό όνειρο. Είναι εκείνοι που δεν κολλάνε κάπου συγκεκριμένα. Το παιδί μπορεί να παραπονιέται για πόνο στην κοιλιά, να δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή να ξεσπάει σε κλάματα χωρίς εμφανή λόγο. Και εσύ να ψάχνεις απεγνωσμένα τη λογική, ενώ εκείνη κρύβεται σε κάτι πολύ πιο εσωτερικό.
Ένα σχόλιο που άκουσε τυχαία, μια εικόνα στην τηλεόραση, μια ένταση που ένιωσε χωρίς να την καταλάβει. Τα παιδιά δεν ξεχνούν τόσο εύκολα όσο νομίζουμε. Απλώς δεν έχουν πάντα τις λέξεις. Κι έτσι, αυτό που δεν ειπώθηκε, μεταφράζεται σε φόβο.
Ο εγκέφαλος δεν ξεχωρίζει το «μικρό» από το «μεγάλο»
Ο παιδικός εγκέφαλος λειτουργεί χωρίς φίλτρα. Όλα μπαίνουν μέσα με την ίδια ένταση. Αυτό που για σένα ήταν αδιάφορο, για το παιδί μπορεί να καταγράφηκε ως απειλή. Όχι γιατί υπήρχε πραγματικός κίνδυνος, αλλά γιατί έτσι το ένιωσε.
Ο φόβος δεν είναι λάθος. Είναι ο τρόπος του εγκεφάλου να προστατεύει. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο συναγερμός μένει ανοιχτός χωρίς να ξέρει τι ακριβώς τον ενεργοποίησε. Εκεί γεννιούνται οι «αόρατοι» φόβοι. Και γι’ αυτό επιμένουν.
Αντί να τον ακυρώσεις, πλησίασέ τον
Το να πεις «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι» μπορεί να σε ανακουφίζει, αλλά δεν βοηθά ιδιαίτερα. Αντίθετα, δοκίμασε κάτι πιο ουσιαστικό: γίνε συνοδοιπόρος. Όχι ανακριτής. Ρώτησε πώς ήταν η μέρα του, τι σκέφτηκε πριν κοιμηθεί, ποια εικόνα του ήρθε πρώτη στο μυαλό.
Μπορεί να πάρεις ξεκάθαρη απάντηση. Μπορεί και καμία. Δεν πειράζει. Το σημαντικό είναι ότι το παιδί καταλαβαίνει πως αυτό που νιώθει δεν είναι λάθος και πως δεν χρειάζεται να το κουβαλά μόνο του. Αυτή η αίσθηση ασφάλειας συχνά κάνει περισσότερα από κάθε «λογική» εξήγηση.
Ο φόβος δεν θέλει εξαφάνιση, θέλει σχέση
Οι αόρατοι φόβοι δεν φεύγουν με μαγικές φράσεις ούτε με βιαστικές διαβεβαιώσεις. Υποχωρούν όταν το παιδί νιώσει ότι κάποιος το ακούει στ’ αλήθεια. Όταν του δοθεί χρόνος και χώρος να συνδέσει κομμάτια, να καταλάβει τι το τάραξε.
Και κάπου εκεί, μαθαίνεις κι εσύ κάτι σημαντικό, ότι δεν χρειάζεται πάντα να έχεις άμεσες απαντήσεις. Στην παιδική ηλικία, ο φόβος δεν είναι εχθρός. Είναι σήμα. Και όταν το διαβάσεις σωστά, γίνεται αφορμή για σύνδεση, εμπιστοσύνη και βαθύτερη κατανόηση. Πράγματα πολύ πιο πολύτιμα από μια γρήγορη καθησύχαση.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα Κατσαρού και λάτρης της γραφής. Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης, και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σας. Είστε έτοιμοι για αυτό το ταξίδι;