Όσο κι αν θέλουμε να θεωρούμε τη γονεϊκότητα κάτι «φυσικό», η αλήθεια είναι πως αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες που θα περάσει ένας άνθρωπος στη ζωή του. Γι’ αυτό και η ανάγκη για ψυχική στήριξη δεν ξεκινά με το κλάμα του μωρού στην αγκαλιά, αλλά ήδη από την εγκυμοσύνη. Κάποτε η ιδέα να απευθυνθεί ένα ζευγάρι σε ειδικό πριν κάνει παιδί φάνταζε… υπερβολική. Σήμερα, όμως, μοιάζει σχεδόν αυτονόητη.
Η ψυχολόγος–ψυχαναλύτρια Δρ. Μερόπη Μιχαλέλη το έχει επισημάνει πολλές φορές, στην Ελλάδα εξακολουθούμε να μην έχουμε οργανωμένες υπηρεσίες πρωτοβάθμιας ψυχικής φροντίδας. Κάπως έτσι, ενώ ξοδεύουμε αμύθητα ποσά όταν γίνει μια ζημιά, δυσκολευόμαστε να επενδύσουμε στην πρόληψη. Κι όμως, εκεί κρύβεται το «κλειδί». Η ίδια τονίζει ότι πριν φτάσει ένα ζευγάρι στην απόφαση του παιδιού, χρειάζεται να αναρωτηθεί τι πραγματικά σημαίνει αυτό για τον καθένα ξεχωριστά και για τη σχέση.
Και, δυστυχώς, οι αριθμοί επιβεβαιώνουν την ανάγκη. Σύμφωνα με νέα έρευνα, περισσότεροι από 3 στους 4 γονείς στην Ευρώπη παραδέχονται ότι μέσα στην εγκυμοσύνη ή μετά είχαν σοβαρές δυσκολίες ψυχικής υγείας. Παρ’ όλα αυτά, μόλις 1 στους 5 ζήτησε επαγγελματική βοήθεια. Με άλλα λόγια… οι υπόλοιποι παλεύουν μόνοι.
Η μελέτη, που έγινε σε 2.000 Βρετανούς γονείς με παιδιά κάτω των πέντε ετών, έδειξε πως ενώ το 89% γνωρίζει τον όρο «περιγεννητική ψυχική υγεία», το 65% δηλώνει ότι έχει ελλιπή ενημέρωση. Το ταμπού, λοιπόν, είναι ακόμα εδώ, απλώς φοράει πιο σύγχρονα ρούχα.
Η περιγεννητική ψυχική υγεία αφορά την ψυχολογική κατάσταση της μητέρας και του πατέρα από τη σύλληψη μέχρι τα πρώτα γενέθλια του παιδιού. Κι όσο ιδανικό κι αν θα ήταν να το ζήσουμε αυτό το διάστημα με ροζ συννεφάκια, η πραγματικότητα είναι πως πολλοί παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο, παλιότερα τραύματα, οικονομικές δυσκολίες, προβλήματα στη σχέση, ακόμη και προηγούμενες άσχημες εμπειρίες τοκετού.
Οι δυσκολίες που μπορεί να εμφανιστούν είναι επίσης γνωστές, επιλόχεια κατάθλιψη ή άγχος, ψύχωση, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, ακόμη και μετατραυματικό στρες. Έρευνες δείχνουν ότι η πίεση που βιώνουν και οι δύο γονείς είναι τεράστια, όμως συχνά τη βιώνουν σιωπηλά, επειδή φοβούνται την κριτική ή απλώς δεν ξέρουν πού να στραφούν.
Και κάπου εδώ, μπαίνουν τα ενθαρρυντικά νέα. Υπάρχουν εξειδικευμένες δομές, όπως η «Κοιτίδα», το Ινστιτούτο για την προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στην Εγκυμοσύνη και στα πρώτα χρόνια ζωής. Παράλληλα, ακόμα και ο γυναικολόγος ή ο παιδίατρος μπορεί να αποτελέσει την πρώτη «γέφυρα» για παραπομπή σε ειδικό.
Το σίγουρο είναι πως σήμερα έχουμε επιλογές. Το μόνο που μένει είναι να τις αξιοποιήσουμε χωρίς φόβο, για το καλό μας και κυρίως για το καλό των παιδιών που φέρνουμε στον κόσμο. Ίσως το πιο γενναίο βήμα στη γονεϊκότητα δεν είναι το πρώτο μπάνιο ή η πρώτη νύχτα χωρίς ύπνο, αλλά το να παραδεχτούμε ότι χρειαζόμαστε βοήθεια. Και να την ζητήσουμε εγκαίρως.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα Κατσαρού και λάτρης της γραφής. Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης, και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σας. Είστε έτοιμοι για αυτό το ταξίδι;