Είναι σχεδόν αυτονόητο να πιστεύουμε ότι οι κορυφαίοι ενήλικες υπήρξαν κάποτε χαρισματικά παιδιά. Η επιστήμη όμως έρχεται να χαλάσει λίγο αυτό το ωραίο αφήγημα. Σύμφωνα με μια μεγάλη επιστημονική ανασκόπηση, οι διεθνείς σκακιστές, οι Ολυμπιονίκες και οι βραβευμένοι με Νόμπελ επιστήμονες σπάνια ξεχώριζαν από πολύ μικρή ηλικία. Με άλλα λόγια, το ταλέντο στο δημοτικό δεν είναι το χρυσό εισιτήριο για μια σπουδαία ενήλικη καριέρα.
Παιδιά θαύματα και μεγάλες εξαιρέσεις
Φυσικά υπάρχουν τα γνωστά παραδείγματα ανθρώπων που έλαμψαν από παιδί και συνέχισαν να λάμπουν και ως ενήλικες. Όμως υπάρχουν εξίσου ισχυρά παραδείγματα ανθρώπων που δεν εντυπωσίασαν μικροί, δεν θεωρήθηκαν χαρισματικοί και παρ’ όλα αυτά έγραψαν ιστορία αργότερα. Άρα το μοτίβο δεν είναι τόσο καθαρό όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε.
Τι έδειξε πραγματικά η έρευνα
Η ανασκόπηση βασίστηκε σε 19 μελέτες και σχεδόν 35.000 άτομα με πολύ υψηλές επιδόσεις. Το κοινό τους στοιχείο δεν ήταν η πρώιμη εξειδίκευση αλλά το ακριβώς αντίθετο. Οι περισσότεροι μεγάλωσαν δοκιμάζοντας πολλές δραστηριότητες, χωρίς αυστηρά και εξαντλητικά προγράμματα. Με τον χρόνο ανέπτυξαν τις δεξιότητές τους, βρήκαν τι τους ταιριάζει και τελικά ως ενήλικες κυριάρχησαν στον τομέα τους.
Ο μύθος της εντατικής προπόνησης από νωρίς
Για χρόνια κυριαρχεί η ιδέα ότι για να φτάσεις στην κορυφή πρέπει να ξεκινήσεις νωρίς, να προπονηθείς σκληρά και να αφοσιωθείς σε έναν μόνο δρόμο. Τα δεδομένα όμως δείχνουν κάτι άλλο. Μόνο περίπου το 10% όσων διακρίθηκαν ως ενήλικες είχαν κορυφαίες επιδόσεις και στην εφηβεία τους. Και αντίστροφα, μόλις το 10% των κορυφαίων εφήβων συνέχισε να ξεχωρίζει αργότερα.
Όταν η πρώιμη επιτυχία δεν έχει συνέχεια
Στον αθλητισμό τα ποσοστά είναι αποκαλυπτικά. Η μεγάλη πλειονότητα των νεαρών αθλητών διεθνούς επιπέδου δεν φτάνει ποτέ στο ίδιο επίπεδο ως ενήλικη. Οι έντονες προπονήσεις και η πρόωρη εξειδίκευση συχνά οδηγούν σε εξουθένωση, τραυματισμούς ή απώλεια κινήτρου. Το αποτέλεσμα είναι ένα πολλά υποσχόμενο ξεκίνημα χωρίς μακροχρόνια συνέχεια.
Πολλές εμπειρίες αντί για έναν μονόδρομο
Τα παιδιά που ασχολούνται με διαφορετικές δραστηριότητες φαίνεται να αναπτύσσουν πιο ευέλικτες μαθησιακές δεξιότητες. Μαθαίνουν να προσαρμόζονται, να δοκιμάζουν και να επιλέγουν συνειδητά τι τους ταιριάζει. Έτσι χτίζουν ένα γερό υπόβαθρο για διαρκή μάθηση και εξέλιξη, κάτι που αποδεικνύεται κρίσιμο στην ενήλικη ζωή.
Αξίζουν τελικά τα εξαντλητικά προγράμματα
Τα εντατικά προγράμματα για ταλαντούχα παιδιά σίγουρα προσφέρουν γρήγορα αποτελέσματα και τεχνογνωσία. Το ερώτημα όμως είναι αν βοηθούν πραγματικά σε βάθος χρόνου. Οι ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί, τονίζοντας ότι τα βραχυπρόθεσμα οφέλη δεν εγγυώνται μια υγιή και σταθερή πορεία ζωής.
Αν υπάρχει ένα ξεκάθαρο μήνυμα, αυτό είναι απλό. Λιγότερη πίεση, περισσότερη εξερεύνηση. Δύο ή τρεις δραστηριότητες, πιο χαλαρός ρυθμός και χρόνος για δοκιμές φαίνεται να λειτουργούν καλύτερα από έναν αυστηρό μονόδρομο από πολύ μικρή ηλικία. Γιατί η επιτυχία δεν είναι αγώνας ταχύτητας της παιδικής ηλικίας. Είναι αντοχή, διάρκεια και σωστό timing. Και αυτά σπάνια καλλιεργούνται με πίεση.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;