Υπήρξε μια εποχή που το παιδικό γόνατο ήταν μόνιμα με κακάδια και η φράση “δεν είσαι για πουθενά” έκλεινε κάθε συζήτηση. Στις δεκαετίες του 80 και του 90 το μεγάλωμα είχε σαφή όρια, συχνά σκληρά και κάποιες φορές άδικα. Οι γονείς μας μεγάλωσαν με τη λογική της πειθαρχίας χωρίς πολλά γιατί. Αν έπεφτες και χτυπούσες υπήρχε πάντα η απειλή ότι θα φας και ξύλο. Αν αντιμιλούσες υπήρχε τιμωρία. Αν έκλαιγες άκουγες ότι δεν είναι τίποτα και ότι υπερβάλεις.
Η αυστηρότητα ως κανονικότητα
Προφανώς, δεν ήταν όλοι οι γονείς ίδιοι, ούτε όλες οι οικογένειες ίδιες. Όμως η γενική κουλτούρα είχε μέσα της τον φόβο και την επιβολή. Το ξύλο βαφτιζόταν σωφρονισμός, καθώς ήταν βγαλμένο από τον παράδεισο, και η φωνή γινόταν εργαλείο για επιβολή. Το συναίσθημα έπρεπε να μπει στην άκρη για να γίνει η δουλειά. Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε απότομα, μάθαμε να αντέχουμε. Φυσικά, μάθαμε να μη μιλάμε. Κάποιοι τα καταφέραμε και βγήκαμε δυνατοί. Κάποιοι κουβαλάμε ακόμα τα… σπασμένα. Το σίγουρο είναι ότι υπήρξαν στιγμές ακόμα και κακοποίησης που πέρασαν ως φυσιολογικές. Εννοείται, όχι πάντα από κακία, συχνά από άγνοια και από μια κοινωνία που δεν ρωτούσε πώς νιώθεις, γιατί είχε μεγαλώσει ακόμα πιο σκληρά.
Το εκκρεμές στάθηκε στην αντίθετη μεριά
Για να έρθουμε όμως στο σήμερα. Στους γονείς που ζητούν συγγνώμη για τα πάντα. Στους γονείς που ρωτούν το μωρό αν θέλει να του αλλάξουν την πάνα. Στην απόλυτη προσπάθεια να μη γίνει κανένα λάθος, να μην τραυματιστεί τίποτα, να μην μπει κανένα όριο που μπορεί να θυμίσει το παρελθόν.
Το ξέρω πως η πρόθεση είναι καλή. Η αγάπη είναι δεδομένη. Όμως κάπου στη διαδρομή το εκκρεμές πήγε στο άλλο άκρο, με παιδιά χωρίς όρια που δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη ματαίωση. Παιδιά που χάνουν τον έλεγχο γιατί κανείς δεν τους έμαθε πού σταματάει το εγώ και πού αρχίζει ο άλλος.
Από το “No Sorry” στη “Montessori”… αλλά με μέτρο
Η σύγχρονη διαπαιδαγώγηση μιλά για σεβασμό, ενσυναίσθηση, αυτονομία, και όλα αυτά είναι απαραίτητα. Συμφωνούμε! Το παιδί χρειάζεται να ακούγεται, να νιώθει ασφαλές, χρειάζεται χώρο. Αυτό όμως δεν σημαίνει απουσία πλαισίου. Δεν σημαίνει ότι κάθε όχι που θα ακούσει θα είναι ένα τραύμα αλλά ούτε ότι κάθε όριο είναι καταπίεση. Η ισορροπία είναι η λέξη κλειδί. Δύσκολο πράγμα η ισορροπία γενικώς. Όχι φόβος, αλλά σαφή όρια. Όχι ξύλο, αλλά συνέπειες. Όχι φωνές, αλλά σταθερότητα. Ούτε όμως και πλήρης ελευθερία χωρίς καθοδήγηση.
Το στοίχημα της γενιάς μας
Τέλος, εμείς που μεγαλώσαμε, κάποιοι με τη ζωστήρα, κάποιοι με το χάρακα και κάποιοι με απειλές… έχουμε σήμερα την ευκαιρία να κάνουμε κάτι καλύτερο. Φυσικά όχι τέλειο, αλλά σίγουρα καλύτερο. Μπορούμε να κρατήσουμε τη φροντίδα χωρίς να χαθούν οι ρόλοι που πρέπει να παραμένουν ξεκάθαροι για γονείς και παιδιά. Να δώσουμε αγάπη χωρίς να φοβηθούμε το όχι. Να μάθουμε στα παιδιά μας ότι ο κόσμος δεν περιστρέφεται γύρω τους, αλλά είναι ένα μέρος όπου συνυπάρχουμε. Εξάλλου, ανάμεσα στο “No Sorry” του τότε και στη “Montessori” του σήμερα, υπάρχει ένας δρόμος που λέγεται υγιής γονεϊκότητα με λιγότερο ακίνδυνα λάθη, και αξίζει να σταθούμε.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;