Δεν ανοίγεις τα μάτια σου ένα πρωί και λες «σήμερα έχω όρεξη να είμαι ψυχικά ανοιχτός». Αν γινόταν έτσι, θα είχαμε λιγότερα άβολα ραντεβού, λιγότερα “τι φταίει;” και πολύ λιγότερη συναισθηματική γυμναστική. Η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν είναι μόνιμη ταμπέλα, ούτε πιστοποιητικό ωριμότητας. Είναι μια κατάσταση ρευστή. Άλλοτε σε βρίσκει πρόθυμο να συνδεθείς, να ακούσεις, να μιλήσεις. Κι άλλοτε σε βρίσκει κουρασμένο, μπερδεμένο, με μηδενική αντοχή στο να εξηγήσεις τι ακριβώς περνάει από το μυαλό σου. Και όχι, αυτό δεν σε κάνει «δύσκολο άνθρωπο». Σε κάνει απλώς άνθρωπο.

Τι είναι στ’ αλήθεια η συναισθηματική διαθεσιμότητα

Δεν σημαίνει να αδειάζεις την ψυχή σου σε όποιον βρεθεί μπροστά σου. Δεν σημαίνει ούτε ότι πρέπει να έχεις πάντα καθαρές απαντήσεις. Σημαίνει να έχεις επαφή με το μέσα σου και, όταν χρειαστεί, να μπορείς να το επικοινωνήσεις χωρίς να εξαφανίζεσαι ή να κλείνεις κάθε πόρτα. Να είσαι παρών όχι μόνο με το σώμα αλλά και με το μυαλό. Να ακούς χωρίς να ετοιμάζεις απάντηση, να δείχνεις ενδιαφέρον χωρίς ρόλους και στρατηγικές, να αναγνωρίζεις το συναίσθημα του άλλου χωρίς να το μικραίνεις. Δεν χρειάζεται τελειότητα. Χρειάζεται ειλικρίνεια. Και αυτή, όσο απλή κι αν ακούγεται, θέλει εξάσκηση.

Γιατί δεν είναι πάντα εφικτή

Υπάρχουν φάσεις που δεν έχεις να δώσεις γιατί όλη σου η ενέργεια πάει στο να σταθείς όρθιος. Άγχος, απώλειες, εξουθένωση, άλυτα τραύματα κάνουν τη συναισθηματική διαθεσιμότητα πολυτέλεια. Αν εσύ δεν καταλαβαίνεις τι νιώθεις, πώς να αντέξεις και το βάρος του άλλου; Πολλές φορές η απόσταση δεν είναι αδιαφορία αλλά καθαρή άμυνα. Δεν απομακρύνεσαι επειδή δεν νοιάζεσαι, αλλά επειδή δεν χωράς άλλο. Και εδώ μπερδεύουμε συχνά τη συναισθηματική ωριμότητα με την υποχρέωση. Δεν οφείλεις σε κανέναν πρόσβαση στον εσωτερικό σου κόσμο όταν δεν έχεις χώρο ούτε για σένα.

Πώς χτίζεται χωρίς πίεση

Δεν χτίζεται με βαρύγδουπες δηλώσεις αλλά με μικρές, τίμιες κινήσεις. Με το να παρατηρείς πότε κλείνεσαι και τι σε πυροδοτεί. Με το να λες «αυτό με δυσκολεύει» αντί να σωπαίνεις και να εξαφανίζεσαι. Με το να ζητάς χρόνο αντί να κόβεις την επαφή. Μαθαίνεις να αντέχεις τη δυσφορία, τη δική σου και του άλλου, χωρίς να προσπαθείς να τη διορθώσεις αμέσως. Μαθαίνεις να βάζεις όρια χωρίς ενοχές και να ακούς χωρίς να παίρνεις τα πάντα πάνω σου. Η ενσυναίσθηση ξεκινά από μέσα και μετά απλώνεται. Και ναι, θα φοβηθείς, θα εκτεθείς, θα πεις κάτι άκομψο. Αυτό όμως λέγεται σύνδεση, όχι αποτυχία.

Στο τέλος της ημέρας, η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν είναι τίτλος που κατακτάς και τελείωσε. Είναι μια σχέση που διατηρείς με τον εαυτό σου και τους άλλους, ξανά και ξανά. Δεν είναι δεδομένη γιατί αλλάζεις, κουράζεσαι, μεγαλώνεις και αναθεωρείς. Όταν όμως υπάρχει πρόθεση, ειλικρίνεια και λίγη αυτογνωσία, τότε γίνεται επιλογή. Και αυτή η επιλογή, όσο εύθραυστη κι αν είναι, κάνει τις σχέσεις πιο καθαρές, πιο ήρεμες και τελικά πιο ανθρώπινες.