Έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026, σε ηλικία 99 ετών, η ιστορικός και πανεπιστημιακή δασκάλα Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, μία από τις σημαντικότερες μορφές της βυζαντινολογίας διεθνώς και μια προσωπικότητα με έντονη δημόσια παρουσία μέχρι το τέλος της ζωής της.
Η πρώτη γυναίκα πρύτανης στη Σορβόννη
Η Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία της Σορβόννης, αναλαμβάνοντας το 1976 την ηγεσία του Πανεπιστημίου Paris I. Ήταν επίσης η πρώτη γυναίκα παγκοσμίως που κατείχε αντίστοιχη θέση σε διεθνώς αναγνωρισμένο πανεπιστημιακό ίδρυμα, σε έναν θεσμό με ιστορία επτά αιώνων.
Στο Παρίσι εγκαταστάθηκε το 1953 για να συνεχίσει τις σπουδές της. Εντάχθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας και το 1966 έλαβε το doctorat ès lettres με τη μελέτη της Byzance et la mer, έργο που καθιερώθηκε ως σημείο αναφοράς για τη μελέτη του Βυζαντίου και της θαλάσσιας ισχύος του.
Διετέλεσε διευθύντρια σπουδών, καθηγήτρια στη Σορβόννη, αντιπρύτανις και στη συνέχεια πρύτανις, ενώ είχε καθοριστικό ρόλο στο Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου και της Χριστιανικής Αρχαιολογίας.
Από την Αθήνα στο Παρίσι
Γεννημένη στην Αθήνα από Μικρασιάτες γονείς, αποφοίτησε από το Δ΄ Γυμνάσιο Θηλέων και σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά την Κατοχή εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ, ενώ στα Δεκεμβριανά ακολούθησε τον ΕΛΑΣ στην υποχώρησή του από την Αττική.
Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια εργάστηκε στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών και, ως γνώστρια της γαλλικής γλώσσας, βρέθηκε και στον κύκλο της βασίλισσας Φρειδερίκης. Η μετέπειτα πορεία της, ωστόσο, θα ήταν άρρηκτα δεμένη με τη Γαλλία, όπου έζησε μόνιμα.
Δημόσια παρουσία και παρεμβάσεις
Πέρα από την ακαδημαϊκή της διαδρομή, διατήρησε ενεργό ρόλο στον δημόσιο διάλογο. Συμμετείχε στην Επιτροπή «Ελλάδα 2021», τάχθηκε υπέρ του «Ναι» στο δημοψήφισμα του 2015 και εξέφρασε δημόσια τη στήριξή της στον Κυριάκο Μητσοτάκη για την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας.
Με παρεμβάσεις για το πανεπιστημιακό άσυλο, αλλά και με τολμηρές ιστορικές θέσεις, όπως η άποψή της ότι στον τάφο της Βεργίνας είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος, παρέμεινε μια προσωπικότητα που δεν δίσταζε να τοποθετείται.
Διεθνείς τιμές και αναγνώριση
Η Γλύκατζη-Αρβελέρ τιμήθηκε με κορυφαίες διακρίσεις από τη Γαλλική Δημοκρατία, μεταξύ των οποίων ο Μεγαλόσταυρος του Εθνικού Τάγματος της Τιμής και η Λεγεώνα της Τιμής. Υπήρξε επίτιμη διδάκτωρ πανεπιστημίων όπως το Χάρβαρντ, το Λονδίνο, το Βελιγράδι, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, ενώ ήταν μέλος σημαντικών ακαδημιών στην Ευρώπη.
Θεωρείται μία από τις πλέον εξέχουσες μορφές της βυζαντινής ιστοριογραφίας, με πλούσιο συγγραφικό έργο, εκατοντάδες διαλέξεις και διεθνή επιρροή. Στην τηλεοπτική εκπομπή «Μεγάλοι Έλληνες» είχε καταλάβει την 86η θέση.
Με την απώλειά της κλείνει ένας κύκλος σχεδόν ενός αιώνα, στον οποίο η ίδια κατάφερε να συνδέσει την ελληνική ιστορική σκέψη με τα μεγαλύτερα ακαδημαϊκά κέντρα της Ευρώπης, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στη μελέτη του Βυζαντίου και στη δημόσια ζωή.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;